Türkiye ETS, kapsamdaki tesislerin sera gazı emisyonlarını izlediği, raporladığı ve doğrulattığı; belirlenen dönemde tahsisat ve teslim yükümlülüklerinin uygulandığı piyasa temelli bir düzenleme çerçevesidir.
Mevzuat ayrıntısını görMadde ve uygulama notu
Yönetmelik; kapsam, teslim yükümlülüğü ve emisyonların izlenmesi için ayrı hükümler kurar. Tesise uygulanacak dönem ayrıntıları ayrıca kurul kararlarıyla tamamlanır.
Sayfanın resmî kaynaklarına git →Sistem neyi değiştiriyor?
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi, tesis emisyonunu yıllık bir çevre raporunun ötesine taşır. Emisyon verisi; izin, doğrulama, tahsisat ve gerektiğinde mali yükümlülük kararlarının dayanağı hâline gelir. Bu nedenle yalnızca toplam emisyonun ton karbondioksit eşdeğeri (tCO₂e) cinsinden değeri değil, bu sonucun hangi ölçüm ve hesaplama zincirinden üretildiği önemlidir.
Tesis sınırı, emisyon kaynakları, hesaplama yöntemleri ve kontroller birbiriyle uyumlu olmalıdır. Doğrulamada yalnızca sonuç değil, bu sonucu destekleyen kayıtlar da incelenir.
Sistem nasıl işler?
Uygulama ayrıntıları dönemsel kararlarla belirlense de tesis yükümlülükleri dört başlıkta özetlenebilir:
- Kapsam: Faaliyet türü, kapasite eşiği ve tesis sınırı belirlenir.
- MRV: Emisyonlar onaylı plan ve veri kontrolleriyle izlenir, raporlanır ve doğrulanır.
- Tahsisat: Uygulanabilir ise alt tesis ve faaliyet seviyesi verileri üzerinden ücretsiz tahsisat değerlendirilir.
- Teslim: Fiyat mekanizmasının çalıştığı dönemde yükümlülüğe karşılık tahsisat teslimi gündeme gelir.
Pilot dönem neden önemli?
KPK/2026/1 kararı pilot dönemi 2026–2027 olarak belirledi. 2026 yılı raporlama; 2027 yılı ise fiyat mekanizmasının uygulanacağı dönem olarak duyuruldu. Pilot kapsam, beş sektördeki Kategori B ve C tesislerine odaklanıyor.
Fiyat mekanizması 2027’de uygulanacak olsa da hazırlık 2026 verisiyle başlar. Bu verinin kalitesi; sonraki faaliyet seviyesi, tahsisat ve doğrulama süreçlerinin güvenilirliğini doğrudan etkiler. Karbon fiyatları ve piyasa mekanizmaları için REEFF’in TRKarbon platformunu inceleyebilirsiniz.
Tesis açısından ilk kararlar
Önce tesisin EK-1 kapsamı ve muhtemel kategorisi belirlenir. Ardından mevcut MRV belgelerinin, alt tesis yapısının ve 2026 kayıtlarının yeni düzenlemelerle uyumu değerlendirilir. Bu çalışma; üretim süreci, teknik belgeler ve sahadaki veri kaynakları birlikte görülmeden kesinleştirilemez.
Kısa yanıtlar
Sık sorulan sorular
Türkiye ETS kapsamında tesislerin temel yükümlülüğü nedir?
Kapsamdaki tesisler emisyonlarını onaylı planlara göre izler, yıllık olarak raporlar ve doğrulatır. Tahsisat ve teslim yükümlülükleri ilgili dönem kararlarına göre uygulanır.
Türkiye ETS ile CBAM aynı yükümlülük müdür?
Hayır. Türkiye ETS tesis düzeyindeki ulusal emisyon ticareti yükümlülüklerini, CBAM ise AB’ye ithal edilen kapsamdaki malların gömülü emisyonlarını ve sertifika yükümlülüğünü düzenler.
Dayanaklar
Resmî kaynaklar
İçeriğin dayandığı birincil kaynaklar ve yayın tarihleri aşağıdadır.